De inlichtingenplicht weegt zwaarder dan de wens om de verblijfplaats geheim te houden
Een briefadres wordt in de praktijk regelmatig gezien als een oplossing voor mensen die hun verblijfplaats niet willen of kunnen prijsgeven. Denk aan een conflictsituatie, een gebrek aan vertrouwen in de overheid of bewoning bij iemand die door deze bewoning wordt gekort op de uitkering of toeslagen. Toch laat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in een recente uitspraak opnieuw zien dat een briefadres geen alternatief is voor de wettelijke inlichtingenplicht.
In de uitspraak van 15 april 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:2064) bevestigt de Afdeling dat een gemeente een aanvraag om een briefadres buiten behandeling mag stellen wanneer de aanvrager weigert informatie te verstrekken over zijn of haar feitelijke verblijfplaats.
Wat speelde er?
De betrokkene was eerder opgenomen in het Register Niet-Ingezetenen (RNI) en vroeg vervolgens een briefadres aan bij de gemeente. De gemeente vroeg haar de aanvraag aan te vullen met informatie over haar feitelijke verblijfplaats.
Dat weigerde zij.
Volgens de aanvrager hoefde zij die informatie niet te verstrekken. Volgens haar kan zij geen duidelijkheid verschaffen over haar verblijfplaats, omdat zij geen toestemming heeft van degenen bij wie zij verblijft.
De gemeente stelde de aanvraag vervolgens buiten behandeling wegens een onvolledige aanvraag. Ook een verzoek om hervestiging in de BRP werd afgewezen, omdat onduidelijk bleef waar betrokkene daadwerkelijk verbleef. Zowel de rechtbank als de Afdeling gaven de gemeente gelijk.
De kern: een briefadres ontslaat niemand van de inlichtingenplicht
Dat is misschien wel de belangrijkste les uit deze uitspraak.
In de praktijk horen medewerkers Burgerzaken regelmatig uitspraken als:
- “Dat gaat de gemeente niets aan.”
- “Ik wil niet vertellen waar ik verblijf.”
- “Ik mag dit niet vertellen van de bewoner waar ik woon.”
- “Als ik dat vertel wordt de (hoofd)bewoner gekort op de uitkering.”
Deze uitspraak maakt duidelijk dat dergelijke argumenten juridisch niet opgaan.
De gemeente moet immers kunnen beoordelen óf iemand daadwerkelijk voor een briefadres in aanmerking komt. Daarvoor is inzicht nodig in de feitelijke situatie van de aanvrager. Zonder die informatie kan de gemeente de aanvraag eenvoudigweg niet beoordelen.
Met andere woorden:
Juist bij een aanvraag voor een briefadres rust op de aanvrager een zware verplichting om openheid van zaken te geven.
Waarom is dat zo belangrijk?
De Wet BRP is gebouwd op één fundamenteel uitgangspunt: de registratie moet betrouwbaar zijn.
Een briefadres is daarom een uitzondering op de hoofdregel dat iedereen wordt ingeschreven op zijn woonadres. Om te kunnen beoordelen of die uitzondering van toepassing is, moet het college beschikken over voldoende informatie over de feitelijke woon- en verblijfsituatie.
Wie weigert die informatie te verstrekken, maakt het bestuursorgaan feitelijk onmogelijk om een inhoudelijke beoordeling te verrichten.
En juist daarvoor biedt de Awb een oplossing: een onvolledige aanvraag kan buiten behandeling worden gesteld nadat de aanvrager eerst de gelegenheid heeft gekregen de ontbrekende gegevens alsnog aan te leveren. Dat is precies wat hier gebeurde.
Een belangrijke steun in de rug voor Burgerzaken
Voor veel medewerkers Burgerzaken voelt dit soort gesprekken ongemakkelijk.
Je begrijpt vaak waarom iemand zijn verblijfplaats niet wil prijsgeven. Tegelijkertijd moet je als gemeente kunnen vaststellen of aan de wettelijke voorwaarden voor een briefadres wordt voldaan.
Deze uitspraak bevestigt dat gemeenten daarin stevig mogen optreden.
Empathie voor de persoonlijke situatie is belangrijk, maar mag nooit leiden tot het loslaten van de wettelijke beoordelingscriteria.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Deze uitspraak biedt een aantal duidelijke handvatten:
- Vraag altijd naar de feitelijke verblijfplaats wanneer dat noodzakelijk is voor de beoordeling van een briefadres.
- Leg duidelijk uit waarom deze informatie nodig is.
- Geef de aanvrager de gelegenheid de aanvraag aan te vullen.
- Blijft de benodigde informatie uit, dan kan de aanvraag buiten behandeling worden gesteld.
- Een beroep op privacy of de wens om de verblijfplaats geheim te houden neemt de wettelijke inlichtingenplicht niet weg.
Conclusie
De Afdeling laat met deze uitspraak zien dat de inlichtingenplicht bij een aanvraag voor een briefadres zwaar weegt. Een aanvrager kan niet volstaan met de mededeling dat hij of zij de verblijfplaats niet wil delen. Zonder voldoende informatie kan de gemeente niet beoordelen of een briefadres terecht wordt aangevraagd.
Voor gemeenten is dat een belangrijke bevestiging van de dagelijkse uitvoeringspraktijk: een briefadres is een wettelijke uitzondering, geen vrijbrief om noodzakelijke informatie achter te houden.
Masterclass Briefadressen 2.0 – wij komen weer naar je toe
De afgelopen periode reisden onze trainers door heel Nederland en mochten we al meer dan 600 professionals Burgerzaken verwelkomen tijdens de Masterclass Briefadressen. Van Groningen tot Maastricht en van Alkmaar tot Zwolle bleek één ding steeds weer: briefadressen blijven ingewikkelde materie en de vragen uit de praktijk nemen alleen maar toe.
Daarom trekken we ook dit jaar weer het land in met een volledig vernieuwde Masterclass Briefadressen 2.0. Tijdens deze praktijkgerichte bijeenkomst gaan we onder meer in op:
- waar liggen de grenzen van de wet?
- wat kan wel en wat kan echt niet?
- hoe ga je om met schrijnende situaties?
- hoe weegt de inlichtingenplicht in de dagelijkse praktijk?
- en hoe voorkom je dat de BRP wordt gebruikt voor problemen die eigenlijk ergens anders thuishoren?
Zoals je van ons gewend bent combineren we actuele jurisprudentie met praktische voorbeelden, interactieve casussen en volop ruimte om ervaringen uit te wisselen met collega’s uit het hele land. Je gaat naar huis met direct toepasbare kennis én meer zekerheid bij de beoordeling van complexe briefadresaanvragen.
Wij komen weer naar verschillende locaties in Nederland. De kans is groot dat we ook bij jou in de buurt een bijeenkomst organiseren.
Meer weten of direct aanmelden? Bekijk dan de Masterclass Briefadressen 2.0 via onze website.Meer weten of direct aanmelden? Bekijk de masterclass via: